Marka Hakkına Tecavüz
Marka Hakkına Tecavüz Nedir?
Marka, bir işletmenin mallarının veya hizmetlerinin diğer işletmelerden ayıran en önemli unsurlardan biridir. İsim, logo veya ayırt edici işaretler marka olarak korunur. Bu nedenle markanın aynısının veya çok benzerinin izinsiz kullanılması, hukuken “marka hakkına tecavüz” olarak kabul edilir.
Marka hakkına tecavüz, tescilli bir markanın sahibinin izni olmaksızın kullanılması veya markanın ayırt edilemeyecek kadar benzerinin kullanılması suretiyle taklit edilmesidir.
Marka hakkına tecavüz sayılan haller genelde şu şekillerde ortaya çıkar:
- Markanın aynısının veya ayırt edilemeyecek kadar benzerinin kullanılması.
- Taklit ürünlerin üretilmesi, satılması, ithalatı, ihracatı veya depolanması veya bu ürüne dair sözleşme yapmak için öneride bulunulması.
- Marka sahibi tarafından lisans yoluyla verilen hakların izinsiz genişletilmesi veya devredilmesi.
Marka ihlalleri yalnızca fiziksel ürünlerin üretimi, satışı gibi fiillerle sınırlı değildir. İnternet siteleri, sosyal medya hesapları, alan adları ve dijital reklamlar da marka ihlaline konu olabilir.
Marka Hakkınız İhlal Edilirse Ne Yapabilirsiniz?
Marka hakkı ihlal edilen kişiler hem hukuki hem de cezai yollara başvurabilir.
Hukuki Yollar
Marka sahibi mahkemeden çeşitli davalar ile şu taleplerde bulunabilir:
- Tecavüzün tespit edilmesi
- Tecavüzün önlenmesi ve durdurulması
- Tecavüzün kaldırılması (Taklit ürünlerin toplatılması ve imha edilmesi, markaların silinmesi vb.)
- Maddi ve manevi tazminat ödenmesi
- Mahkeme kararının ilanı
Bu süreçte, delillerin toplanması ve ihlalin hızlı şekilde durdurulması büyük önem taşır.
Bu sebeple ihtar çekilmesi, ihtiyati tedbir talep edilmesi, delil tespiti gibi dava öncesi geçici hukuki korumalara başvurulması gerekmektedir.
Cezai Yollar
Marka hakkına tecavüz, özel hukuk bağlamında haksız fiil olmasının yanında cezai anlamda bir suçtur. Suçun soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlıdır. Arama/ el koyma gibi işlemlerin ivedilikle yürütülmesi için zamanında savcılığa şikayette bulunulmalıdır. Başkasına ait marka hakkına tecavüz sayılan taklit ürünleri üreten ve satan kişiler, 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
Yukarıda belirttiğimiz marka hakkına tecavüz sayılan diğer fiillere ilişkin olarak da kanunda farklı hapis ve adli para cezaları öngörülmüştür.
Bazı durumlarda, taklit malı satan kişiler cezadan muaf tutulabilirler ve haklarında etkin pişmanlık hükümleri uygulanabilir.
Tazminat Talepleri ve Hesaplama Yöntemleri
Marka hakkı ihlalinde maddi ve manevi tazminat talep edilebilir. Maddi tazminat yoksun kalınan kazanç üzerinden belirlenir. Bu hesaplama yapılırken (SMK md.151):
- Tecavüz edenin rekabeti olmasaydı elde edilebilecek muhtemel gelir,
- Tecavüz edenin elde ettiği net kazanç,
- Marka lisanslı olsaydı ne kadar gelir elde edilirdi? (varsayımsal lisans bedeli)
Olmak üzere üç yöntem vardır. Hak sahibi birini seçmekte özgürdür.
Sonuç Olarak Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
- Tecavüz durumunda hızlı hareket edilmeli ve tüm önlemler alınmalıdır.
- Dava görevli ve yetkili mahkemede açılmalıdır.
- Dava doğru kişiye yöneltilmelidir.
- Deliller zamanında toplanmalıdır.
- Zamanaşımı olduğundan, haksız fiillere uzun süre tepkisiz kalınması hak kaybına yol açabilir.
